Spuścizna Tadeusza Staniewskiego w zbiorach muzeum
Nowym i niezwykle cennym nabytkiem Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie są zbiory po Tadeuszu Staniewskim, dyrektorze wejherowskiego gimnazjum, przekazane w darze przez jego wnuczkę Alinę Iskierską-Bałkę.
Tadeusz Staniewski urodził się 20 lutego 1886 r. w Błędowie na Wołyniu. W pobliskim Łucku uczęszczał do rosyjskiego progimnazjum. Edukację kontynuował w krakowskim gimnazjum, które ukończył w 1906 r. Dalsze kształcenie podjął na Uniwersytecie Jagiellońskim, na którym już w 1910 r. uzyskał stopień doktora filozofii. W okresie I wojny światowej został wcielony do 2 Karpackiej Brygady Legionów Polskich. Brał udział w obronie Lwowa. Tuż po zakończeniu działań wojennych został nauczycielem gimnazjum we Wrześni, następnie zorganizował szkołę średnią w Dziśnie nad Dźwiną. W lipcu 1934 r. dr Tadeusz Staniewski został dyrektorem Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Króla Jana Sobieskiego w Wejherowie. Oprócz zawodowych obowiązków czynnie zaangażował się w działalność społeczną. Pisał i publikował teksty na temat historii Wejherowa, żywo interesował się przeszłością gimnazjum. Dwukrotnie został wybrany prezesem miejscowego oddziału Polskiego Związku Zachodniego. Dyrektorem wejherowskiej placówki oświatowej był aż do wybuchu wojny. Warto wspomnieć, że jego nazwisko znalazło się na liście osób przeznaczonych do eksterminacji. Staniewski szczęśliwie uniknął tragicznego losu, ponieważ okres wojny spędził w Krakowie, gdzie nauczał w tzw. tajnych kompletach. Po wojnie powrócił do Wejherowa w nadziei, że obejmie piastowane przed wojną stanowisko pracy. Otrzymał je dopiero w 1947 r. Już w 1950 r. w wyniku przeprowadzonych przez komunistyczne władze czystek kadrowych został zwolniony i skierowany na emeryturę. Nie pozostał jednak biernym obserwatorem otaczającej go rzeczywistości. Zorganizował wejherowskie Archiwum Państwowe i był jego kierownikiem w latach 1950-1956. Wkrótce potem został członkiem Zrzeszenia Kaszubskiego. Zmarł w Wejherowie 12 grudnia 1978 r., został pochowany na śmiechowskim cmentarzu.
Warto wspomnieć, iż wychowankiem Tadeusza Staniewskiego był prof. Gerard Labuda, wybitny polski mediewista i twórca wydanej w 2005 r. syntezy „Historia Kaszubów”. W liście do córki swego dyrektora i nauczyciela Zofii Iskierskiej tak pisał: „Dla Pani Ojca żywiliśmy ogromny respekt, który w miarę upływu lat zamieniał się coraz bardziej w podziw i szacunek dla Jego postawy obywatelskiej. To jest prawdziwa radość mieć wspaniałych wychowawców i móc zawsze odwoływać się do ich działań i zachowań”.
Dyrektor wejherowskiego gimnazjum pozostawił po sobie bardzo wiele. Przekazane zbiory zawierają przede wszystkim jego pamiętniki, wspomnienia, dzienniki, korespondencję oraz prace naukowe dot. m. in. historii Wejherowa. W zbiorach po Tadeuszu Staniewskim odnaleźć można również fotografie z jego wizerunkiem, a także świadectwa szkolne oraz Indeks Uniwersytetu Jagiellońskiego z początku XX wieku. Już wkrótce całość tej spuścizny zostanie opracowana i udostępniona badaczom.
Tekst M. H.
Fot. I. S.
